Odwiedzin 33082500
Dziś 1308
Niedziela 7 marca 2021

 
 

Szwedzkimi śladami w Polsce (2) - Opinogóra, Marylka i Karol XV

 
 

Tekst: Michał Haykowski

3/1994
 


Pałacyk Krasińskich w Opinogórze

Cesarz Francuzów, Napoleon Bonaparte chętnie nagradzał swych generałów i marszałków. Nadawał arystokratyczne tytuły oraz ziemie, które zawojowała armia. Nie inaczej postępował w Polsce.

Opinogóra, obecnie niewielka miejscowość na północnym Mazowszu w woj. ciechanowskim należała od 1659 r. do rodziny Krasińskich. Otrzymali je pod koniec "potopu szwedzkiego" od króla Jana Kazimierza a utracili po pierwszym rozbiorze Polski, gdy znalazła się w zaborze pruskim i została przejęta przez pruskie władze. W 1807 na obszary te wkroczyła armia francuska. U jej boku walczyły wojska polskie, m.in. 1 pułk lekkokonnych gwardii, pozostający w bezpośredniej ochronie Napoleona. Jego dowódcą był hr. Wincenty Krasiński, dziedzic Opinogóry. Jednak Bonaparte, nagradzając generałów za zwycięstwo nad Prusami, nie zwrócił na to uwagi i Opinogórę oddał marszałkowi Francji, księciu Ponto Corvo. Był to nie kto inny jak Jan Baptysta Bernadotte, późniejszy Karol XIV Jan, król Szwecji i założyciel dynastii Bernadottów zasiadającej na tronie szwedzkim do dzisiaj. Opinogóra otrzymała wówczas przydomek "Francuskiej" I pozostawała własnością Bernadotte do roku 1811. Dochody z niej wpływały do jego kieszeni również, gdy przebywał już w Sztokholmie i adoptowany przez króla Karola XIII był następca tronu szwedzkiego. Szwecja w tym czasie jednak prowadziła antynapoleońską politykę i Cesarz zdecydował się odebrać swemu byłemu marszałkowi dawne nadania, w tym Opinogórę. Oddal ją z powrotem Wincentemu Krasińskiemu, który był już generałem a dowodzony przez niego pułk zasłużył się uprzednio, szczególnie pod Somosierrą w Hiszpanii.

W ten sposób zostały zerwane pierwsze związki Opinogóry ze Szwecją. Następne miały pojawić się za lat kilkadziesiąt. Wincenty Krasiński służył wiernie Napoleonowi do końca. Został nawet mianowany przez niego naczelnym wodzem wojsk polskich. Z resztkami polskiej armii wrócił do kraju i oddał się równie wiernie na służbę rosyjskiego cara. Został nawet jego generał adiutantem a potem członkiem Rady Państwa i wreszcie po powstaniu listopadowym, którego był przeciwnikiem, zastępcą namiestnika Królestwa Polskiego. Był człowiekiem niezwykle bogatym. Gdy postanowił wybudować pałacyk w Opinogórze chciał podłogę jednego z pokoi wyłożyć złotymi rublami. Nie wiedział jednak, którą stroną je układać. Jeśli wizerunkiem cara do góry, będzie deptać się po jego podobiźnie. Odwrotnie, tez niedobrze, bo po dwugłowym orle. Hrabia więc zwrócił się do samego cara o radę. Ten odpowiedział: Ustawiaj ruble na sztorc. Na to już nie było hrabiego stać.

Pałacyk powstał na fundamentach starszej budowli niegdyś tu istniejącej. W Opinogórze spędził dzieciństwo, urodzony w Paryżu, syn Wincentego, Zygmunt Krasiński, wielki poeta i dramaturg polskiego romantyzmu. Autor m.in. "Nie Boskiej komedii" i "Iridiona". Tu też dzieciństwo spędzała jego córka Maria Beatrix. I z jej imieniem łączą się znów nowe związki Opinogóry ze Szwecją.


Jedna z opinogórskich sal

Cała sprawa jest zagmatwana i niejasna. Opowiedzmy to, co jest wiadome. A jest tego niewiele, bo nikt nie próbował zbadać przebiegu wydarzeń. Jest to też już niemożliwe, bo archiwum rodziny Krasińskich uległo zupełnemu zniszczeniu. Gdy Maria miała dziewięć lat na tron w Sztokholmie wstąpił 33-letni Karol XV, wnuk Karola XIV Jana, byłego właściciela Opinogóry. Nie wiem czy w rodzinie Bernadottów przechowywano pamięć o polskich posiadłościach założyciela dynastii lub o tym, ze leczył się z ran w szpitalu w zamku w Malborku gdzie m.in. Leżeli również Polacy i gdzie pracowali polscy medycy. Faktem jest natomiast, ze Karol XV żywił dużą sympatię do Polski i Polaków, czemu dawał wyraz czynami i słowami, szczególnie podczas Powstania Styczniowego w 1863r. W 1850 ożenił się z księżniczką holenderską Lovisą. Małżeństwo pozostało bezdzietne. Lovisa umarła w marcu 1871. W tym czasie król miał już 45 lat. Mieszkająca zaś w Polsce, Maria, 21.

Dlaczego porównujemy ich wiek? A dlatego, że wiosnę 1872 r. z rodziną Krasińskich nawiązali kontakty wysłannicy dworu szwedzkiego m.in. zaufany dworzanin Karola XV, Ohan Demirgian. Zaproponowali oni małżeństwo Marii z Karolem XV! Zaskoczeni Krasińscy początkowo przyjęli propozycję bardzo nieufnie. Szczególnie nieufny był ojczym Marii, opiekun dzieci Zygmunta, Ludwik Krasiński. Tym bardziej, że wkrótce w rozmowach pojawił się problem posagu. Miał być on bardzo znaczny a jego wysokość wyraźnie określona. Rozmowy prowadzono w ścisłej tajemnicy. Nie była ona jednak dokładnie przestrzegana jeśli mieszkający w Sztokholmie Henryk Bukowski, słynny w Szwecji antykwariusz, zawiadamiał o tym listownie swych przyjaciół.

Pozostaje na razie bez odpowiedzi pytanie gdzie i kiedy Maria zwana Marylką mogła spotkać się z Karolem XV. Wiadomo, ze król nie był najmocniejszego zdrowia i wyjeżdżał dla jego podreperowania do europejskich kurortów. Takie miejscowości jak Aachen, Baden itp. były wówczas miejscem spotkań europejskiej śmietanki. Maria też w nich bywała i być może kiedyś w którymś z nich Karol ją zobaczył. Nie była zbyt piękna, ale jak napisał po latach Edward Raczyński: "Wzięła po ojcu rysy dość grube i czerwoną cerę. Ale zarazem także żywość i bystrą inteligencję. Celowała w zabawach towarzyskich, miała zacięcie literackie. Podobała się mężczyznom i umiała wzbudzić ich zainteresowanie." Marylka zapytana przez ojczyma o zdanie na temat proponowanego małżeństwa wyraziła podobno entuzjazm. Wysłannicy szwedzcy też potrafili przełamać nieufność Ludwika, przedstawiając odpowiednio wiarygodne pełnomocnictwa. I decyzja zapadła. Zgromadzono wymagany posag w majątkach ziemskich m.in. w Opinogórze, akcjach cukrowni I warszawskich placach budowlanych. Przyjęto też warunki strony szwedzkiej, ze małżeństwo będzie małżeństwem morganatycznym tzn. że ani żona ani potomstwo nie będzie dziedziczyło tytułu królewskiego. Umówiono się też podobno, że ślub odbędzie się we wrześniu 1872 r. w Malmö, gdzie król miał przybyć w drodze powrotnej z pobytu w uzdrowisku Aachen. Maria więc pojechała do Kopenhagi, gdzie oczekiwała na sygnał do podróży do Szwecji. Karol XV rzeczywiście 16 września dotarł fregatą "Vanadis" do Malmö. Był jednak już w takim stanie, że nie myślał o ślubie a tylko o powrocie do Sztokholmu. Nie zdążył tam dojechać. Zmarł dwa dni później w Malmö.

Tak kończą się związki Opinogóry ze Szwecją. Maria sześć lat później wyszła za hr. Edwarda Nałęcz Raczyńskiego i zmarła w 1884 w Trydencie. Na tron szwedzki po Karolu wstąpił jego brat Oskar II. W spisach biżuterii pozostałej po Marii są tylko dwa ślady jej związków ze Szwecją: bransoletka ze srebrnych szwedzkich monet i trzy szwedzkie medale. Bardzo to skromne ślady.

W Opinogórskim pałacyku mieści się Muzeum Romantyzmu. W jednej z salek jest zdjęcie Marii. Ale przewodnik po muzeum odwiedzanym przez tysiące gości nie wie, że są to zdjęcia niedoszłej mieszkanki Pałacu królewskiego w Sztokholmie, Drottningholm i ulubionej siedziby Karola XV, pałacu w Ulriksdal.
 

Michał Haykowski
Polonia (3/1994)



Artykuły w temacie

  Szwedzkimi śladami w Polsce
     Szwedzkimi śladami w Polsce (31)* - Między Szwecją, Śląskiem i Jasną Górą
     Szwedzkimi śladami w Polsce (30) - Wokół kołobrzeskiej kolegiaty
     Szwedzkimi śladami w Polsce (29) - Szwedzi z ulicy Jana z Kolna
     Szwedzkimi śladami w Polsce (28) - Wojny, królowie, kościoły
     Szwedzkimi śladami w Polsce (27) - Tytoń w Golubiu ukwap w Tatrach
     Szwedzkimi śladami w Polsce (26) - Ze snopkiem w herbie
     Szwedzkimi śladami w Polsce (25) - W Przemyślu i w okolicach
     Szwedzkimi śladami w Polsce (24) - Opowieści, legendy, fakty
     Szwedzkimi śladami w Polsce (23) - Gdańskie epitafia
     Szwedzkimi śladami w Polsce (22) - Byli i są wśród nas
     Szwedzkimi śladami w Polsce (21) - Baldachim królowej
     Szwedzkimi śladami w Polsce (20) - Biskupi wygnańcy
     Szwedzkimi śladami w Polsce (19) - Pod murami częstochowy c.d.
     Szwedzkimi śladami w Polsce (18) - Pod murami częstochowy
     Szwedzkimi śladami w Polsce (17) - Kupiec z Kungsgatan 12
     Szwedzkimi śladami w Polsce (16) - Com sobie ułożył...
     Szwedzkimi śladami w Polsce (15) - Ogniem i piórkiem
     Szwedzkimi śladami w Polsce (14) - Żona generała matka Polaka
     Szwedzkimi śladami w Polsce (13) - Władca trzech królestw
     Szwedzkimi śladami w Polsce (12) - Lekarze i ułani
     Szwedzkimi śladami w Polsce (11) - Przetrwały tylko monety
     Szwedzkimi śladami w Polsce (10) - Warmińskie Ateny
     Szwedzkimi śladami w Polsce (9) - Przy polskim dworze
     Szwedzkimi śladami w Polsce (8) - W służbie króla i Gdańska
     Szwedzkimi śladami w Polsce (7) - Trzy pogrzeby królewny Anny
     Szwedzkimi śladami w Polsce (6) - Szwedzka królewna na poznańskim tronie
     Szwedzkimi śladami w Polsce (5) - Polskie losy hrabiów von Engeström
     Szwedzkimi śladami w Polsce (4) - Puckie państewko Karola VIII
     Szwedzkimi śladami w Polsce (3) - Chronić przed fałszywymi naukami
 






REMONTY (Skara)
Prace ogólnobudowlane (Stockholm )
Sprzątanie/ Lund- Malmö (Lund)
Stolarz (GÖTEBORG)
Malarz, Spachlarz (GÖTEBORG)
Budowa domow Ytong (Malmö)
Hydraulik (Stockholm Göteborg )
wiata (vallentuna)
Więcej





Graniczne kamienie w Szwecji.
Agnes na szwedzkiej ziemi
Szwedzkojęzyczne serie książek, które podbiją serca Waszych dzieci: 0-2 lata
Polska Mama Za Granicą
'Bieguni' Olgi Tokarczuk - recenzja
Polska Mama Za Granicą
Masoński sierociniec w Sztokholmie.
Agnes na szwedzkiej ziemi
'Behawiorysta' Remigiusza Mroza - recenzja
Polska Mama Za Granicą
Zazdrość, albo płoń, Oslo, płoń
Szwecjoblog - blog o Szwecji
Pałac Bro Hof.
Agnes na szwedzkiej ziemi


Odwiedza nas 54 gości
oraz 1 użytkowników.


2020-02-16 All Inclusive - przedstawienie teatralne https://t.co/ab0UqTsjrU
2020-02-16 All Inclusive - przedstawienie teatralne https://t.co/aqbzjleF5Z
Michał Wiśniewski i Classic w Göteborgu - relacja https://t.co/9sIesWFphe
2019-12-08 Jarmark bożonarodzeniowy https://t.co/3z0VBnT3vU
2019-12-06 Jarmark bożonarodzeniowy https://t.co/eJB5dWRUE7
Wiecej
Jak zaciąć prace na ciężarówce
Testy na covid
Koronawirus, zachowanie, uwagi,profiliktyka
Szwedzki „wstyd przed lataniem” napędza renesans podróży koleją
Katarzyna Tubylewicz: W Sztokholmie to, gdzie mieszkasz, zaskakująco dużo mówi o tym, kim jesteś
Migracja przemebluje Szwecję. Rosną notowania skrajnej prawicy
Szwedka, która wybrała Szczecin - Zaczęłam odczuwać, że to już nie jest mój kraj
Emigracja dała mi siłę i niezależność myślenia










© Copyright 2000-2021 PoloniaInfoNa górę strony