Odwiedzin 34918301
Dziś 4319
Poniedziałek 23 maja 2022

 
 

Baranek wielkanocny

 
 

Tekst: Ula Pacanowska Skogqvist

2007.03.29
 


Fot. Magdalena Kaczanowska

Gdy w Wielką Sobotę udajemy się do kościoła ze święconką, mamy często większą niż zazwyczaj świadomość własnej polskości. A i obcości. Towarzyszy nam bowiem wrażenie, iż Szwedzi przyglądają nam się ukradkiem – albo i nie do końca ukradkiem – ni to podejrzliwie, ni to pytająco, a zawsze z ciekawością. I nie ma czemu się dziwić, widok eleganckiej kobiety i mężczyzny w garniturze, wiozących na kolanach pachnący jajkami i wędliną wiklinowy koszyk z jedzeniem, gałązkami i zdobnymi serwetami jest dość egzotyczny dla kogoś, kto nie jest zaznajomiony z tą tradycją.

Święconka (w niektórych regionach Polski znana także jako święcone) należy do naszych najgłębiej zakorzenionych obrzędów wielkanocnych. Do koszyczka wkładamy oczywiście jajka, tak bardzo aktualny w okresie Wielkanocy symbol nowego życia, najchętniej w formie własnoręcznie malowanych pisanek. Oprócz tego w święconce powinny się znaleźć kiełbasa, chleb, ciasta, przyprawy takie jak sól i pieprz oraz chrzan. Całość należy udekorować świątecznymi serwetami i gałązkami borówki, bukszpanu lub barwinka.


Tradycyjne "święcenie jajek" w kościele św. Jana w Sztokholmie.
Fot. Bożena Jaskorzyńska


Nie może w święconce zabraknąć baranka. Baranek, dziś cukrowy, to Agnus Dei, Baranek Boży, będący symbolem męczeńskiej śmierci Jezusa Chrystusa na krzyżu. Symbolika ta wywodzi się jeszcze ze Starego Testamentu, gdzie w ofiarze Bogu składano właśnie ofiarę z baranka. Baranek wielkanocny nie zawsze jednak był z cukru. Pierwotnie wykonywany był z masła, lepiony ręcznie przez gospodynie, które w miarę możliwości używały też do tego celu specjalnych forem. W drewnianą formę wkładano zimne masło, będące niegdyś drogim specjałem, obie połowy formy mocno ściskano razem i po kilku minutach baranek był gotowy. Kanty powstałe w maśle na złączeniach formy wygładzano nożem, a ziarnka pieprzu służyły jako oczy baranka. Formy do masła można dziś oglądać w muzeach etnograficznych i choć są wśród nich także formy ptaków, ryb czy saren, to jednak formy baranków zdecydowanie przeważają.


Fot. Bożena Jaskorzyńska

Podobne formy do masła były też w Szwecji. Również tutaj robiono w nich najczęściej maślane baranki. Miały one jednak głównie inną funkcję, a mianowicie służyły jako dekoracja stołu–bufetu, szwedzkiego smörgåsbord, zjawiska i słowa wyeksportowanego poza granice Szwecji, znanego nam pod nazwą… szwedzki stół. Koncept szwedzkiego stołu opiera się na tym, że jedzenie ma nie tylko służyć do spożycia, ale także cieszyć oko. Na uginającym się bufecie powinny się znaleźć między innymi potrawy przeznaczone wyłącznie do ozdoby, a część przeznaczona do konsumpcji powinna być równie dekoracyjna. Formowano więc i masło, najczęściej właśnie na kształt baranków, o czym świadczą i tutaj znalezione formy, będące dziś muzealnymi eksponatami.

To nie przypadek, że baranek wielkanocny był maślany. Masło ma długi związek ze świętami Wielkanocy. W dawnych czasach chłopi przynosili w okresie wielkanocnym do kościoła produkty takie jak właśnie masło, jajka i ser w celu ich poświęcenia. Zwyczaj święcenia pokarmów był praktykowany także w Szwecji i zanikł dopiero w XVII wieku. Innymi słowy tradycja ta nie była Szwedom obca, podobnie jak wykonana z masła figurka baranka. Nie taki więc Polak egzotyczny, jakim go Szwed widzi.
 

Ula Pacanowska Skogqvist
PoloniaInfo (2007.03.29)



Na podstawie: Nils-Arvid Bringéus Mat och måltid, wikipedia
 






💋💋💋 Para szuka atrakcyjnej dziewczyny do zabaw 💋💋💋 (Sztokholm)
Städ (Haninge)
Glazurnik (Täby)
Sprzątanie (Stockholm)
Szukam 2 pracowników do kostki brukowej (Norsborg )
Praca dla Kafelkarza Göteborg (Goteborg)
Brukarz!! Praca od zaraz! (Skåna)
Montowanie markiz, zaluzji itp (Huddinge)
Więcej





Kastellholmen.
Agnes na szwedzkiej ziemi
Nowy Staw – podróż w przeszłość.
Agnes na szwedzkiej ziemi
4 najpiękniejsze miejsca z kwitnącymi wiśniami w Sztokholmie.
Agnes na szwedzkiej ziemi
'Białe zęby' Zadie Smith - recenzja
Polska Mama Za Granicą
O Szwecji z Waszej perspektywy: Śladami Astrid
Szwecjoblog - blog o Szwecji
Nauczanie języka ojczystego w Szwecji - historia przedmiotu, dane, nauczyciele
Polska Mama Za Granicą
Herman Lindqvist "Przez Bałtyk"
Szwecjoblog - blog o Szwecji


Odwiedza nas 16 gości
oraz 2 użytkowników.


2022-02-05 Polski Stand-up w Sztokholmie: Bartosz Zalewski & Arkadiusz Jaksa https://t.co/GPhwkkIKLz
Wszystkie szczepionki przeciwko Covid-19 są bezpieczne i dokładnie przetestowane https://t.co/E5sUOUcFxS
Wszyscy, którzy ukończyli 18 lat, otrzymają propozycję szczepionki przeciwko COVID-19. https://t.co/wfDf3ZvTwb
2020-02-16 All Inclusive - przedstawienie teatralne https://t.co/ab0UqTsjrU
2020-02-16 All Inclusive - przedstawienie teatralne https://t.co/aqbzjleF5Z
Wiecej
Nie ma kozaka nad Polaka- niesamowite
Szwedzki „wstyd przed lataniem” napędza renesans podróży koleją
Katarzyna Tubylewicz: W Sztokholmie to, gdzie mieszkasz, zaskakująco dużo mówi o tym, kim jesteś
Migracja przemebluje Szwecję. Rosną notowania skrajnej prawicy
Szwedka, która wybrała Szczecin - Zaczęłam odczuwać, że to już nie jest mój kraj
Emigracja dała mi siłę i niezależność myślenia










© Copyright 2000-2022 PoloniaInfoNa górę strony