Odwiedzin 34910503
Dziś 783
Niedziela 22 maja 2022

 
 

Święta Łuca dnia przyrzuca, czyli Lucia

 
 

Tekst: Ula Pacanowska Skogqvist

2007.12.12
 


Pochód św. Łucji w Danii. Fot. Per Palmkvist Knudsen, Creative Commons Attribution 2.5 License

Im bliżej świąt, tym ciemniej. Dnie coraz to krótsze, a noc zdaje się wydłużać w nieskończoność. W tę ciemność, 13 grudnia, wkracza święta Łucja ze światłem i pieśnią, zwiastując, że od Wigilii dzieli nas już tylko 11 dni.

Lucia, czyli święta Łucja, jest patronką chorych dzieci, ludzi ociemniałych i skruszonych prostytutek. Ta męczennica z Syrakuz na Sycylii wcześnie złożyła śluby czystości. Krąży o niej wiele legend. Spowodowała poprzez modlitwy ozdrowienie ciężko chorej matki. Za odtrącenie ręki wielbiciela miała zostać zmuszona do prostytucji. By się oszpecić i uniknąć złamania ślubów, wykłuła sobie oczy, które według legendy zostały jej potem cudownie przywrócone. Po długich torturach zmarła śmiercią męczeńską. Zaś imię Łucja, Lucia, pochodzi od łacińskiego lux, światło i było dawniej często nadawane dziewczynkom, urodzonym o brzasku dnia. Łucja to zatem ’świetlista’, ’rozświetlona’.


"Lucia" (1908), obraz Carla Larssona

Dzisiejsze obchody wydają się być połączeniem starych pogańskich obrzędów i świętowania męczennicy. Pierwsze obrzędy wokół tej daty pojawiły się już w średniowieczu. W noc Łucji zarzynano prosię i biesiadowano do białego rana. Noc ta była wówczas najdłuższą nocą w roku, gdyż wtedy właśnie wypadało przesilenie zimowe. W XVII i XVIII wieku obchody były popularne na zachodzie Szwecji i miały formę biesiady przy przebraniu jednej z kobiet z gospodarstwa w białe szaty i koronę z płonącymi świecami. Tradycja ta dotarła do Szwecji najprawdopodobniej z Niemiec i z zachodniego wybrzeża rozprzestrzeniła się stopniowo na cały kraj.

Jako początek święta Łucji w dzisiejszej formie przyjmuje się rok 1927, kiedy to gazeta ”Stockholms Dagblad” zorganizowała pierwszy publiczny pochód (luciatåg). Od roku 1973 Lucia wybierana jest przez głosujących z całej Szwecji, a jej uroczysta koronacja odbywa się w sztokholmskim Skansenie. Stamtąd odbywa się też transmisja obchodów święta. Oprócz oficjalnego luciatåg przechodzą w każdym zakątku Szwecji mniejsze i większe procesje, roztaczając dźwięk śpiewu, światło świec i zapach glöggu, szafranu i pierników. Na tę okazję pieczone są lussekatter, zawijane szafranowe bułeczki z rodzynkami. Lucia to od lat przestrzegana tradycja w miejscach pracy, szkołach, przedszkolach i przeróżnych organizacjach.


Lucia na jednym z wydziałów Uniwersytetu Sztokholmskiego. Fot. Sergey Surkov.

Wczesnym rankiem, gdy jeszcze jest ciemno, wolno i dostojnie przechodzi orszak Łucji, ze śpiewem na ustach, rozświetlając zimowy mrok. Na czele pochodu idzie Lucia – dziewczyna w tradycyjnym przebraniu: biała tunika przepasana czerwoną wstęgą, symbolizującą męczeńską śmierć Łucji i wieniec ze świecami na głowie. Za nią ze świecami w rękach idą panny również w bieli, często przepasane czerwoną wstążką, ze sreberkiem we włosach, a za nimi gwiazdorki z czubatym kapeluszem, mikołajki i piernikowe ludziki. Dziś świece są przeważnie zastąpione lampkami elektrycznymi ze względów bezpieczeństwa.

Cały orszak śpiewa specjalny na tę okazję zestaw pieśni. Pierwsza, obowiązkowa, przy której Lucia wchodzi do pomieszczenia, w którym odbywają się obchody, jest piosenka o Lucii, która występuje w nie mniej niż trzech wersjach: ”Natten går tunga fjät”, ”Sankta Lucia, ljusklara hägring” i ”Ute är mörkt och kallt”. Wersję pierwszą śpiewa się dziś najczęściej, drugi tekst jest nieco starszy, natomiast trzecia to piosenka śpiewana chętnie w przedszkolach ze względu na tekst dopasowany do możliwości pojmowania dziecka. Potem następują inne pieśni i orszak wychodzi z tym samym śpiewem, z którym wszedł.


Lucia w sztokholmskim przedszkolu. Fot. Krzysztof Gniady.

Można się dopatrzyć podobieństwa Lucii z polskimi kolędnikami: w szwedzkim orszaku też są przebierańcy, choć oczywiście zupełnie inni niż polscy. Śpiew też jest wspólnym mianownikiem tych tradycji i chociaż kolędnicy śpiewają właśnie kolędy, a luciatåg raczej pieśni świeckie, to przecież jest też wśród nich "Stilla natt", szwedzka wersja kolędy "Cicha noc". A o tym, że ten dzień był też dla nas ważny, świadczą takie stare polskie przysłowia jak ”Święta Łuca dnia przyrzuca”, ”Święto Łuci noc króci” czy ”Na świętą Łucę noc się z dniem tłuce”. Pochodzą one stąd, że noc świętej Łucji była faktycznie najdłuższą nocą w roku do czasu wprowadzenia kalendarza gregoriańskiego. Dziś wypada ona w okolicach 22-go grudnia.

W Szwecji Lucia jest bardzo ważnym świętem. Nie jest już obchodzona ku czci świętej Łucji, ale jako w pewnym sensie dzień światła, przynoszący świąteczny nastrój i nadzieję na jaśniejsze dni. Wszak tej teraz nam najbardziej potrzeba.
 

Ula Pacanowska Skogqvist
PoloniaInfo (2007.12.12)



Natten går tunga fjät

Natten går tunga fjät runt gård och stuva
Kring jord som sol’n förgät skuggorna ruva
| Då i vårt mörka hus stiger med tända ljus
Sankta Lucia, Sankta Lucia | x2

Natten var stor och stum, nu hör det svingar
I alla tysta rum, sus som av vingar
| Se på vår tröskel står vitklädd med ljus i hår
Sankta Lucia, Sankta Lucia | x2

Mörkret skall flykta snart ur jordens dalar
Så hon ett underbart ord till oss talar
| Dagen skall åter ny stiga ur rosig sky
Sankta Lucia, Sankta Lucia | x2
 






Caffebiträde (Lilla Essingen )
Uwaga Anna Wiktowska! (Stockholm)
Poczebuje kobiet do pomucz starszej paniom (Stockholm/ Skarpnäck )
Sprzatanie (Järna)
Prace ogólnobudowlane. (STOCKHOLM)
Требуется маляр по окнам (Stockholm / Uppsala)
Fönstermålare sökes (Stockholm / Uppsala)
Zatrudnie od zaraz (Tanumshede)
Więcej





Kastellholmen.
Agnes na szwedzkiej ziemi
Nowy Staw – podróż w przeszłość.
Agnes na szwedzkiej ziemi
4 najpiękniejsze miejsca z kwitnącymi wiśniami w Sztokholmie.
Agnes na szwedzkiej ziemi
'Białe zęby' Zadie Smith - recenzja
Polska Mama Za Granicą
O Szwecji z Waszej perspektywy: Śladami Astrid
Szwecjoblog - blog o Szwecji
Nauczanie języka ojczystego w Szwecji - historia przedmiotu, dane, nauczyciele
Polska Mama Za Granicą
Herman Lindqvist "Przez Bałtyk"
Szwecjoblog - blog o Szwecji


Odwiedza nas 18 gości
oraz 0 użytkowników.


2022-02-05 Polski Stand-up w Sztokholmie: Bartosz Zalewski & Arkadiusz Jaksa https://t.co/GPhwkkIKLz
Wszystkie szczepionki przeciwko Covid-19 są bezpieczne i dokładnie przetestowane https://t.co/E5sUOUcFxS
Wszyscy, którzy ukończyli 18 lat, otrzymają propozycję szczepionki przeciwko COVID-19. https://t.co/wfDf3ZvTwb
2020-02-16 All Inclusive - przedstawienie teatralne https://t.co/ab0UqTsjrU
2020-02-16 All Inclusive - przedstawienie teatralne https://t.co/aqbzjleF5Z
Wiecej
Szwedzki „wstyd przed lataniem” napędza renesans podróży koleją
Katarzyna Tubylewicz: W Sztokholmie to, gdzie mieszkasz, zaskakująco dużo mówi o tym, kim jesteś
Migracja przemebluje Szwecję. Rosną notowania skrajnej prawicy
Szwedka, która wybrała Szczecin - Zaczęłam odczuwać, że to już nie jest mój kraj
Emigracja dała mi siłę i niezależność myślenia










© Copyright 2000-2022 PoloniaInfoNa górę strony