Odwiedzin 34935004
Dziś 3573
Piątek 27 maja 2022

 
 

Portrety Gaszyńskiego

 
 

Tekst: Anna Nagorna
Foto: Mieszko Tyszkiewicz

2012.06.03
 


Fot. Mieszko Tyszkiewicz

W swoim najnowszym filmie Vi är alla artister (Wszyscy jesteśmy artystami), który zostanie pokazany w szwedzkiej telewizji na początku czerwca, Peter Gaszyński zostawia małe szwedzkie miasteczka, żeby śledzić kulturę Romów. Jedną z głównych postaci jest Witt Michaj, polski Rom, mieszkający w Szwecji.

Peter Gaszyński to barwna postać, którą z wielu względów warto przybliżyć szwedzkiej Polonii. Jest emigrantem drugiej generacji, przyjechał do Szwecji z matką i z babcią jako mały chłopiec w latach siedemdziesiątych. Podkreśla, że tylko dzięki babci zachował więź z polskim językiem, gdyż poza tym nie miał żadnych kontaktów ze środowiskiem polonijnym. Dopiero zupełnie niedawno „wszedł” w to środowisko i może z powodu naturalnej potrzeby szukania korzeni, również jego filmową uwagę zwróciła tematyka w jakiś sposób związana z Polską.

Gaszyński jest reżyserem filmów dokumentalnych, które robi na zlecenie szwedzkiej telewizji, choć pomysły do nich, jak mówi, rodzą się na sofie w jego studio. Czyta notatki w gazetach i na Internecie. I nagle jest. Krótka wiadomość. Młody chłopak wygrał mistrzostwa Szwecji w grze na akordeonie. Zawody w grze na akordeonie? Peter bierze telefon i po pół roku, a w przypadku niektórych filmów po kilku latach, jest film, portret człowieka lub grupy ludzi.


Fot. Mieszko Tyszkiewicz

Filmy Gaszyńskiego to właśnie portrety. Ciepłe i ludzkie, malowane z pokorą i bez arogancji. Są to portrety wyciszone i harmonijne, można je porównać do portretów mistrzów holenderskich. Gaszyński nie szuka łatwej egzotyki, co w ostatnich latach jest nagminne w filmach dokumentalnych, szczególnie tych, które zanadto próbują upodobnić się do swoich odległych kuzynów, czyli do reality shows. A trudno oprzeć się pokusie, gdyż popyt na grzebanie w trzewiach jest dzisiaj duży.

W życiu Gaszyńskiego rządzi przypadek. Skończył Szkołę Filmową – Stockholm Filmskola, ale zaczął karierę od wejścia w świat nocnych klubów. Był didżejem w znanych nocnych klubach w Sztokholmie, m.in. w Sturecompagniet, Alladin i LaRoy, a później, kiedy otworzył własną firmę designerską House, zaprojektował wnętrza i meble dla tychże klubów.

Chciał iść jednak w inną stronę. Przypadkiem dostał pracę jako asystent znanego szwedzkiego fotografa mody i w ten sposób udoskonalił swój warsztat. Po jakimś czasie sam zaczął fotografować modele. Był już o krok od swojego właściwego powołania, czyli filmu. Znowu przypadkiem rozpoczął współpracę ze szwedzką telewizją, gdzie robił scenografię w studiach telewizyjnych m.in. do showu Ashberga. Tam poznał Thorstena Flincka, gwiazdę szwedzkiego teatru, filmu, telewizji i muzyki.


Fot. Mieszko Tyszkiewicz

Gaszyński opowiadał, że przez swoją bezkompromisowość i potrzebę walenia prosto z mostu tego, co myśli, skrytykował kiedyś Flincka w sytuacji, kiedy inni milczeli, gdyż nie każdy ma odwagę krytykować divę. Flinck nabrał za to do niego szacunku i w ten sposób rozpoczęła się ich długoletnia znajomość. Jej owocem był pierwszy film dokumentalny, który Gaszyński zrobił właśnie o Flincku i jego grupie muzycznej Flincka Fingrar Thorsten Flinck&Flincka Fingrar.

Nieznany reżyser z reguły ma nikłe szanse, by sprzedać swój pierwszy film od razu do telewizji, z pominięciem długiej drogi wiodącej od festiwalu do festiwalu i czekania na to, by zostać odkrytym. Na szybki, telewizyjny debiut Gaszyńskiego złożyło się kilka okoliczności, film był niewątpliwie dobry, poza tym był to film o znanej postaci szwedzkiego świata kultury.

Od tej pory Gaszyński zajmuje się wyłącznie kręceniem filmów dokumentalnych i produkcją filmową. Ma własną firmę produkcyjną House Production. Projektowanie wnętrz i fotografię odłożył do lamusa. Mówi, że film dokumentalny daje mu spełnienie artystyczne.


Fot. Mieszko Tyszkiewicz

Jeśli chodzi o pomysły do filmów, to ma Gaszyński świetne wyczucie socjologiczne swoich czasów, właśnie takie, jakie dobry reżyser filmów dokumentalnych mieć powinien. Czyli wie, co w trawie piszczy. Jego seria filmów o ciele człowieka Kvinnor om sin kropp (Kobiety o swoim ciele) i Män om sin kropp (Mężczyźni o swoim ciele) wpisuje się doskonale w dzisiejszą debatę o ludzkiej tożsamości, związanej z odczuwanie własnego ciała, jak również w aktualną debatę o dzisiejszym zafiksowaniu na cielesność.

Inny znany film Gaszyńskiego to Ängeln på Malmskillnadsgatan (Anioł z Malmskillnadsgatan) też ma tak zwany dobry timing, gdyż właśnie w Szwecji toczy się dyskusja o kryminalizacji kupna usług seksualnych. Mallskillnadsgatan to znana z prostytucji ulica w Sztokholmie. Gaszyński nie pokazuje w filmie kobiet, które tam pracują, unika łatwych chwytów. Jest to film skoncentrowany na portrecie starszej kobiety, która sama kiedyś została wykorzystana, a teraz pomaga prostytutkom z Malmskillnadsgatan radzić sobie z brutalną codziennością.

Filmy Gaszyńskiego są drobiazgowe i lokalne, podobnie jak wspomniane już malarstwo holenderskie. Zapuszcza kamerę do małych miasteczek i portretuje ludzi, ich niecodzienną codzienność, pietystycznie troszcząc się o detale. Jeśli jest to film o ludziach, którzy spędzają wakacje w przyczepach campingowych Folkhemmet på hjul (Naród na kółkach), to poznamy dzięki niemu nie tylko historię tych ludzi, ale również historię przyczep campingowych, ich budowę i technologię rozwoju.


Fot. Mieszko Tyszkiewicz

Gaszyński ma w swojej filmografii wiele filmów-portretów indywidualnych. Te, które zapadły mi w pamięć, to Miss Thailand kommer från Finspång (Miss Tajlandii z Finspångu) – o dziewczynie pochodzenia tajskiego, która została miss Tajlandii, w Szwecji natomiast jest jedną z lepszych łuczniczek. Inny to film Svensk mästare i Cremona (Szwedzki mistrz w Cremonie). Gaszyński portretuje w nim szwedzkiego lutnika, który znalazł swój raj na ziemi we włoskim miasteczku, gdzie lutnictwo nadal jest w miarę zwyczajnym zawodem, a nie, jak w Szwecji, profesją w zaniku.

Z portretów grupowych pamiętam film Kalle Moraeus i Bingsjö (Kalle Moraeus z Bingsjö), niezwykle ciepły film o festiwalu muzyki ludowej i oczywiście jeden z ostatnich, bardziej znanych filmów Gaszyńskiego Bilar, 50 tal och Rock´n´Roll (Samochody, lata 50-te i Rock´n´Roll) – o jednym z najpopularniejszych i największych w Europie zlotów starych weteranów (samochodowych oczywiście) Power Big Meet, który co roku odbywa się w Johannisbergu, w pobliżu Västerås.

W swoim najnowszym filmie, który wyświetlony zostanie w szwedzkiej telewizji w poniedziałek 4 czerwca, Gaszyński zostawia małe szwedzkie miasteczka, żeby śledzić kulturę Romów. Vi är alla artister (Wszyscy jesteśmy artystami) jest filmem o Romach, mieszkających w różnych miejscach Europy, których jednoczy muzyka i taniec.


Kadr z filmu "Vi är alla artister"

Jedną z głównych postaci jest Witt Michaj, polski Rom, mieszkający w Szwecji. Witt Michaj jest znanym romskim muzykiem (jego synowie są tancerzami w sztokholmskim zespole Piastowie) W filmie Michaj pełni rolę przewodnika po Festiwalu Muzyki Romskiej w Gorzowie Wielkopolskim.

Przed festiwalem jedzie Gaszyński do Transylwanii i Budapesztu, śladem znanych grup muzycznych, które przygotowują się do występu na festiwalu. Wracając do Sztokholmu odwiedza Centrum Kultury Romskiej w Gubbängen. Rozmawia z Romami, którzy podobnie jak Michaj mają polskie korzenie, ze Zdzisławem Bielickim, który jest w Centrum pedagogiem tańca i z adwokatem Harry Kwiekiem, przewodniczącym Romskiego Towarzystwa Muzycznego w Sztokholmie.

Znów w filmie Gaszyńskiego rozpoznaję to samo spojrzenie, unikające stereotypowych obrazów. Nareszcie portret Romów w naturalnym kontekście ich niezwykle bogatej kultury muzycznej, a nie jak to zwykle widzimy w filmach dokumentalnych, w kontekście biedy czy zacofania kulturowego.

***

"Vi är alla artister" w szwedzkiej telewizji



Najnowszy film Petera Gaszyńskiego Vi är alla artister będzie można obejrzeć w telewizji szwedzkiej SVT2 w dniach 4,5 i 6 czerwca:

Vi är alla artister - film o kulturze romskiej w reż. Petera Gaszyńskiego w SVT2

***

Obejrzyj film w Internecie (dostępny do 2 lipca 2012)

http://www.svtplay.se/video/110774/vi-ar-alla-artister-del-1

***

Filmy Petera Gaszyńskiego

THORSTEN FLINCK & FLINCKA FINGRAR, SVT-2004
MISS THAILAND KOMMER FRÅN FINSPÅNG, SVT-2005
MAGNUS LINDBERG – DEN SISTE ROCKPOETEN, SVT-2005
MAN SKA SKICKA GOSEDJUR Å SÅ..., SVT-2005
SISSEL KYRKJEBÖ LIVE FRÅN DALHALLA, SVT/NRK-2005
MADRUGADA LIVE PÅ SPEKTRUM OSLO, SVT/NRK-2005
TILLES RESA, TV4-2006
EN SVENSK MÄSTARE I CREMONA, SVT-2007
KALLE MORAEUS I BINGSJÖ, SVT-2010
DE NYA UTVANDRARNA – FLYTTEN TILL ITALIEN, SVT-2010
KROPPEN-KVINNOR OM SIN KROPP, SVT-2011
KROPPEN-MAN OM SIN KROPP, SVT-2011
KROPPEN-HBT OM SIN KROPP, SVT-2011
EN SVENSK SILL I SINGAPORE, SVT-2011
POWER MEET – BILAR, 50-TAL & ROCK’n’ROLL, SVT-2011
ÄNGELN PÅ MALMSKILLNADSGATAN, SVT-2012
FOLKHEMMET PÅ HJUL – Husvagnen i våra hjärtan, SVT-2012
VI ÄR ALLA ARTISTER – Romsk dans och musik, SVT-2012, 4 juni
JAG ÄLSKAR MITT DRAGSPEL – DANIEL ANDERSSON, SVT-2012, 2 juli
SAHAR OCH HENS FRU, SVT-2012, Pridefestival veckan i juli / augusti
LAURENTSIO – Att lyckas mot alla odds, SVT-2012, 13 augusti
MODELLERNA MED DET LILLA EXTRA, SVT-2012

***

Zwiastuny filmów

Obejrzyj zwiastuny filmów Petera Gaszyńskiego na stronie jego firmy produkcyjnej House Production:

www.houseproduction.se
 

Anna Nagorna
Foto: Mieszko Tyszkiewicz
PoloniaInfo (2012.06.03)



 






Biuro rachunkowe (Täby)
Zatrudnienie w firmie sprzatajacej (Stockholm)
Pomocnik (Göteborg )
Firma sprzatajaca w Göteborg (Göteborg)
Stolarza z doświadczeniem zatrudnimy (Sodertalje)
kucharz/pomoc kucharza (stockholm)
restauracja/lunch/catering (Stockolm)
Sprzątanie (Stockholm)
Więcej





Albańskie smaki.
Agnes na szwedzkiej ziemi
„Pierwsza osoba liczby pojedynczej" Harukiego Murakamiego - recezja
Polska Mama Za Granicą
Kastellholmen.
Agnes na szwedzkiej ziemi
Nowy Staw – podróż w przeszłość.
Agnes na szwedzkiej ziemi
'Białe zęby' Zadie Smith - recenzja
Polska Mama Za Granicą
O Szwecji z Waszej perspektywy: Śladami Astrid
Szwecjoblog - blog o Szwecji
Nauczanie języka ojczystego w Szwecji - historia przedmiotu, dane, nauczyciele
Polska Mama Za Granicą


Odwiedza nas 50 gości
oraz 2 użytkowników.


2022-02-05 Polski Stand-up w Sztokholmie: Bartosz Zalewski & Arkadiusz Jaksa https://t.co/GPhwkkIKLz
Wszystkie szczepionki przeciwko Covid-19 są bezpieczne i dokładnie przetestowane https://t.co/E5sUOUcFxS
Wszyscy, którzy ukończyli 18 lat, otrzymają propozycję szczepionki przeciwko COVID-19. https://t.co/wfDf3ZvTwb
2020-02-16 All Inclusive - przedstawienie teatralne https://t.co/ab0UqTsjrU
2020-02-16 All Inclusive - przedstawienie teatralne https://t.co/aqbzjleF5Z
Wiecej
Co się dzieje z tą Szwecją?
Szwedzki „wstyd przed lataniem” napędza renesans podróży koleją
Katarzyna Tubylewicz: W Sztokholmie to, gdzie mieszkasz, zaskakująco dużo mówi o tym, kim jesteś
Migracja przemebluje Szwecję. Rosną notowania skrajnej prawicy
Szwedka, która wybrała Szczecin - Zaczęłam odczuwać, że to już nie jest mój kraj
Emigracja dała mi siłę i niezależność myślenia










© Copyright 2000-2022 PoloniaInfoNa górę strony