Odwiedzin 34917549
Dziś 3567
Poniedziałek 23 maja 2022

 
 

Kolekcja poloników z XVII wieku na zamku Skokloster

 
 

Tekst: Dana Platter

2009.03.19
 

Wystawa Łupy wojenne w Zbrojowni Królewskiej w Sztokholmie zakończyła się spotkaniem, na którym zaprezentowano badania nad polonikami w Szwecji. Elisabeth Westin-Berg i prof. Ewa Teodorowicz-Hellman opowiedziały także o pracach nad niewielką kolekcją polskich druków z XVII wieku, jaka zachowała się na zamku w Skokloster.

Kolekcję odkryto, kiedy państwo szwedzkie kupiło zamek w 1967 roku. Druki pochodzą z polskich bibliotek i archiwów, które padły łupem wojsk króla Gustawa II Adolfa, a następnie Karola X Gustawa w czasie najazdu na Polskę w XVII wieku, tzw. potopu szwedzkiego. Wojska szwedzkie plądrowały Polskę i brały wszystko, co miało wartość, m.in. książki. Część z nich dostała się do kolekcji hrabiego Karola Gustawa Wrangla, feldmarszałka, który włączył je do swego księgozbioru na zamku Skokloster. To, że nikt nie potrafił ich przeczytać, było nieważne, liczyła się bogata oprawa i grzbiety. Książki były oznaką statusu. Kolekcja Wrangla liczyła, w chwili jego śmierci, 2400 woluminów.



Polskie mniejsze druki – głównie tzw. druki użytkowe – wysegregowane z półek bibliotecznych, znaleziono na zamku w drewnianych skrzyniach. Do dzisiaj zachowało się 208 tekstów, z tego 121 po polsku, 85 po łacinie i 2 po niemiecku. Większość z nich pochodzi z księgozbiorów rodzin Władysława Małachowskiego i Władysława Wituskiego z Wielkopolski, pochodzenie innych jest nieznane. Badania nad zbiorem od 2006 roku prowadzi prof. Ewa Teodorowicz-Hellman z Uniwersytetu Sztokholmskiego we współpracy z bibliotekarzem zamku Skokloster Elisabeth Westin-Berg i z dr Maciejem Ederem z Polskiej Akademii Nauk w Warszawie.

Kolekcja jest nieduża, ale bardzo interesująca. Teksty dotyczą religii, prawodawstwa, konstytucji oraz sejmów, wydarzeń wojennych a także zaćmienia Słońca w roku 1605 i pojawienia się komety w latach 1607 i 1617 - zjawiska, które uważano za oznakę gniewu Boga. Znajdujemy tam także dysputy polityczne oraz kazania jezuity Piotra Skargi na temat upadku Polski spowodowanym pazernością szlachty. Dalsze teksty to opisy życia szlachty: mowy weselne, kolędy i treny żałobne. Niemal wszystkie druki są w dobrym stanie, tylko niektóre zostały częściowo uszkodzone wilgocią.



Zgodnie z zaleceniami Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego wszystkie poloniki, które znajdują się poza granicami Polski powinny być zbadane i skatalogowane. Polska, jak wiadomo, była wielokrotnie atakowana i plądrowana, a wiele ze skarbów kultury uległo bezpowrotnemu zniszczeniu, tym bardziej cenne są te świadectwa kultury polskiej, które ocalały za granicą. Kolekcja ta jest również ważna dla badaczy szwedzkich ze względu na jej powiązania z historią Szwecji i losami największej biblioteki prywatnej w Szwecji – biblioteki Karola Gustawa Wrangla.

Ostatnio prof. Ewa Teodorowicz-Hellman wydała w języku angielskim katalog niewielkiej kolekcji poloników, odnalezionej w drewnianych skrzyniach w Skokloster. Katalog został opracowany przez dr Macieja Edera, unikalne zaś teksty tego zbioru zostaną opublikowane w Polsce wraz z komentarzami. Katalog został opracowany dla naukowców zagranicznych, głównie dla szwedzkich bibliotekarzy i archiwistów. W Polsce też ukaże się obszerny katalog poloników po polsku ze zbiorów biblioteki w Skokloster. Obydwie te edycje powstają w ramach projektu „Humanizm Polski“, prowadzonego przez prof. Alinę Nowicką-Jeżową, naukowca z Uniwersytetu Warszawskiego.
 

Dana Platter
PoloniaInfo (2009.03.19)



 






Glazurnik (Täby)
Sprzątanie (Stockholm)
Szukam 2 pracowników do kostki brukowej (Norsborg )
Praca dla Kafelkarza Göteborg (Goteborg)
Brukarz!! Praca od zaraz! (Skåna)
Montowanie markiz, zaluzji itp (Huddinge)
Firma sprzatajaca (Stockholms län )
2 osoby do sprzątania na Gotland (Gotland)
Więcej





Kastellholmen.
Agnes na szwedzkiej ziemi
Nowy Staw – podróż w przeszłość.
Agnes na szwedzkiej ziemi
4 najpiękniejsze miejsca z kwitnącymi wiśniami w Sztokholmie.
Agnes na szwedzkiej ziemi
'Białe zęby' Zadie Smith - recenzja
Polska Mama Za Granicą
O Szwecji z Waszej perspektywy: Śladami Astrid
Szwecjoblog - blog o Szwecji
Nauczanie języka ojczystego w Szwecji - historia przedmiotu, dane, nauczyciele
Polska Mama Za Granicą
Herman Lindqvist "Przez Bałtyk"
Szwecjoblog - blog o Szwecji


Odwiedza nas 68 gości
oraz 0 użytkowników.


2022-02-05 Polski Stand-up w Sztokholmie: Bartosz Zalewski & Arkadiusz Jaksa https://t.co/GPhwkkIKLz
Wszystkie szczepionki przeciwko Covid-19 są bezpieczne i dokładnie przetestowane https://t.co/E5sUOUcFxS
Wszyscy, którzy ukończyli 18 lat, otrzymają propozycję szczepionki przeciwko COVID-19. https://t.co/wfDf3ZvTwb
2020-02-16 All Inclusive - przedstawienie teatralne https://t.co/ab0UqTsjrU
2020-02-16 All Inclusive - przedstawienie teatralne https://t.co/aqbzjleF5Z
Wiecej
Nie ma kozaka nad Polaka- niesamowite
Szwedzki „wstyd przed lataniem” napędza renesans podróży koleją
Katarzyna Tubylewicz: W Sztokholmie to, gdzie mieszkasz, zaskakująco dużo mówi o tym, kim jesteś
Migracja przemebluje Szwecję. Rosną notowania skrajnej prawicy
Szwedka, która wybrała Szczecin - Zaczęłam odczuwać, że to już nie jest mój kraj
Emigracja dała mi siłę i niezależność myślenia










© Copyright 2000-2022 PoloniaInfoNa górę strony