Midsommar jest w Szwecji jednym z największych świąt ludowych. W dawnych społecznościach chłopskich byl to okres kiedy można bylo trochę odetchnąć pomiędzy okresem siewów i zbiorów, a słońce grzało pełną para. Wiele obrzędów, które na południu były związane z Nocą Walpurgii (Valborgsmässoafton) czy Zielonymi Świątkami (Pingstdagen) powracało w innych regionach w okresie przesilenia letniego. Wiąże sie to z określeniami ”maja”, ”majning”, które to oznaczały powitanie wiosny i zaproszenie dla lata poprzez przystrajanie liśćmi i gałązkami. ”Na kontynencie”, w Danii, czy tez w południowej Szwecji było to możliwe już na początku maja, lecz dalej na północ trzeba bylo poczekać aż drzewa sie zazielenią. Mimo iż miało to miejsce w czerwcu określenie ”maja” (polskie. „maic”, „umaic”) pozostało i nazwa ”majstång” to ”umajony drąg”.

W dniu przesilenia letniego czczono boginie Frö, zwaną tez Freja, żonę boga Oda (letniego słońca) bedącą patronką wegetacji, płodności i obfitości (w dawnych czasach jej dniem byl piąty dzień tygodnia i jej własnie piątek zawdzięcza swą nazwę w wielu językach). Nie ma jednak żadnych dowodów na świętowanie midsommar w czasach pogańskich. Natomiast w czasach Wikingow było to niemożliwe, gdyż przeważająca część męskiej populacji w okresie letnim była ”w rozjazdach”, zajęta łupieniem i plądrowaniem sąsiednich krajów. Przetrwało jednak wiele pogańskich wierzeń aż po czasy chrześcijańskie. Ta najkrótsza noc roku obfitowala w magiczne moce. Szczególną moc miała poranna rosa po niej - przeganiała choroby zarówno ludzi jak i zwierząt, a chleb upieczony z dodatkiem tejże rosy smakował wyjątkowo. Żeby zwierzęta były zdrowe należało wypuścić je na popas wcześnie rano, ”po rosie”, a gdy poszły na pastwiska sąsiada zyskiwały dodatkowo siłę jego paszy. Rozkładano na trawie prześcieradła by nasiąkały ta magiczną rosą, nastepnie wykręcano, a zebraną rose zlewano bo butelek ”na zaś”, czyli na przyszłe potrzeby. Najlepsze właściwości lecznicze miala rosa zebrana z cmentarza. Wytarzanie sie nago, wczesnym rankiem w tej cudownej rosie miało uwalniać od chorób. Panny zbieraly 7 lub 9 różnych rodzajów kwiatów i na tę noc kłady pod poduszke by wyśnić czy spotkają wybranka w najblizszym roku i kim on będzie, lecz aby to zadziałało kwiaty należało zbierać samotnie i w milczeniu. Również w tę noc zbierano kwiaty o właściwościach leczniczych, które wieszano w pękach do wysuszenia na poźniejsze napary. Zielarki i znachorki zbierały tez zioła do swych magicznych praktyk, a ważne dla zachowania magicznej mocy ziół było iż przy tym chodziły tyłem. Wiele upiorów szalało w czasie tej jasnej i krótkiej nocy: należało zwłaszcza uważać na rusałki i duchy wodne, a juz szczególnie na ”kelpie” (Bäckahästen) – wodnego ducha Nix, przyjmującego postać białego konia – każdy kto go dosiadł nie mógł już nigdy zsiąść, a koń wskakując do wody topił jeźdźca. Dlatego też wystrzegano się kapieli w te noc. Picie wody ze źródła ma miejsce głównie w dzien Trojcy Św. (Trefaldighetsdag - tydzień po Zielonych Świątkach), lecz również w midsommar zbierano się przy szczegółnych źródłach, gdzie woda źródlana spływała w kierunku północnym, by pić wodę i się nią obmywać. Woda w okresie między dniem Świętej Trójcy a midsommar miala szczególnie uświęconą moc.

Od V wieku kościół katolicki wprowadził 24. czerwca święto Jana Chrzciciela. W Norwegii i Dani midsommar, a właściwie wieczór go poprzedzający nosi nazwę Sankt Hans aften i ma stałą datę w przeddzień Jana – 23. czerwca. W Szwecji w 1953 roku riksdag określił dzień świętowania midsommar na sobotę najbliższą 24. czerwca, dlatego wypada to zawsze między 20 a 26. czerwca. W Dalarna najdłużej walczono z tą ”kalendarzową reformą” gdyż jest to znacząca atrakcja turystyczna. Obecnie w Dalarna rozpoczyna się świętowanie w sobotę, tydzień przed oficjalnym midsommar i trwa ono do 14. lipca, gdzie stawianie majstång i tańce odbywają się co sobotę w rożnych wioskach wokół jeziora Siljan. W piątek, midsommarafton, w Gropen w Leksand stawia się ”Sveriges Majstång”, prawdopodobnie największy w Szwecji – od 2010 roku nowy, a poprzedni miał 25m i ważył około 400kg. http://www.youtube.com/watch?v=CNDBZmfWpPA

Wieńce, kwiaty i girlandy do umajenia majstång przypływają tzw. łodziami kościelnymi. Potem następuje przemarsz przez umajone miasteczko do Sammilsdal, gdzie przy tańcach zespołu ludowego i śpiewach chóru kościelnego następuje przystrojenie drąga. Wszyscy biorący w tym udział, jak i stawiający drąga są ubrani w lokalne stroje ludowe. Corocznie zbiera sie na tej uroczystości ok. 25-35 tysięcy osób. W 2009 roku podjęto próbę ustanowienia światowego rekordu w ilości osób tańczących ”små grodor” wokół majstång:

http://www.youtube.com/watch?v=e3ft1YyUkYY

Samo stawianie majstång nie jest zbyt starą tradycją, wg niektórych źródel ma początek w XV wieku, ale najstarsze zapiski jego dotyczące pochodzą z początku XVII wieku. Ciekawostką jest, że pod koniec XVII wieku kościół i władze w Szwecji zabroniły stawiania majstång i zakaz ten obowiązywał aż do wieku XIX-ego gdy to tzw. ”Väckelserörelse” spowodowały powrót do ”grzesznych tańcow” wokół umajonego drąga...

W obchodach midsommar odnajdujemy wiele podobieństw z Nocą Kupały, o czym można poczytac na stronie nocy świętojańskiej (tak, noc świętojańska ma swoją polska strone w necie):

http://www.nocswietojanska.swieta.biz/tradycje.php

Midsommar (ostatnio edytowane 2011-06-21 19:51:11 przez Facet46)